Associatiematen
Associatiematen
Cohens kappa toetsen
Cohens kappa of kortweg kappa is een associatiemaat, die vooral wordt toegepast om de overeenstemming te meten tussen twee beoordelaars van een situatie of tussen de uitkomsten van twee methoden. We gebruiken de Griekse letter κ (kappa) voor de populatiewaarde en de Latijnse letter k voor de steekproefschatting van κ.
Voorbeeld. Twee röntgenologen beoordelen onafhankelijk van elkaar de longfoto's van 110 patiënten. Zij kunnen 'wel longontsteking' of 'niet longontsteking' scoren.
Op het eerste gezicht valt het met de overeenstemming in de tabel wel mee: in 7 + 80 = 87 gevallen zijn de röntgenologen het met elkaar eens dit is een score van 79%. Door het grote aandeel patiënten zonder longontsteking zou deze score bij nader inzien ook voor het grootste deel bij toeval tot stand kunnen komen. Als beide röntgenologen volledig toevallig te werk zouden zijn gegaan, dan zouden ze het, uitgaande van de randtotalen, in 18 x 19 / 110 + 92 x 91 / 110 = 79 gevallen eens zijn geweest, dit is een score van 72%.
Cohens kappa corrigeert voor dit toevalseffect, dat vooral aanzienlijk is als één van beide uitkomsten sterk overheerst, zoals 'geen longontsteking' in het voorbeeld. De schatting van kappa is in dit voorbeeld:
k = (79-72) / (100-72) = 0.25
Bij volledige overeenstemming van de resultaten is κ = 1, bij willekeurige classificatie is κ = 0 en bij volledige tegenspraak benadert κ de waarde -1 meer naarmate de aantallen 'wel' en 'niet' gescoorde patiënten meer aan elkaar gelijk zijn. Als practische evaluatie van kappa wordt wel gebruikt:
