Samenhang tussen variabelen
Regressie-analyse
Multipele lineaire regressie
Logistische regressie
Niet-lineaire regressie
Variantie-analyse
Met regressie en variantie-analyse analyseren we experimenten en waarnemingen om te weten te komen of en in welke mate een bepaalde eigenschap door een andere eigenschap wordt verklaard of voorspeld.
Voorbeeld. Of de toename van het lichaamsgewicht van proefdieren afhangt van het eiwitgehalte van het voer onderzoeken we door proefdieren voer te geven met een verschillend eiwitgehalte. Door de proefdieren aan het begin en aan het eind van het experiment te wegen, kunnen we de gewichtstoename meten en nagaan of die afhangt van het eiwitgehalte van het voer.
De te verklaren of voorspellen eigenschap (hier: de gewichtstoename) wordt afhankelijk variabele genoemd. De uitkomst van het experiment is meestal slechts op een toevallige afwijking na te verklaren of te voorspellen, zodat statistisch gezien de afhankelijk variabele een kansvariabele is.
De verklarende of voorspellende eigenschap (hier: het eiwitgehalte in het voer) wordt onafhankelijk variabele genoemd. Hij is geen kansvariabele, maar een variabele of factor, waarvan de waarden worden gekozen, ingesteld of gemeten.
Als de onafhankelijk variabele continu is analyseren we de uitkomsten van het experiment met behulp van regressie (of regressie-analyse). Als de onafhankelijk variabele categorisch is, analyseren we het experiment met behulp van variantie-analyse.
Voorbeeld. Geven we de proefdieren in het experiment voer, waaraan kwantitatief gemeten hoeveelheden eiwit zijn toegevoegd, dan is de onafhankelijk variabele continu en analyseren we de uitkomsten met regressie-analyse. Voeren we de proefdieren met voedersoorten, waarvan we slechts weten dat ze 'weinig', 'medium' of 'veel' eiwit bevatten, dan is de onafhankelijk variabele categorisch (in dit geval ordinaal) en analyseren we de uitkomsten met variantie-analyse.
Varianten van regressie en variantie-analyse, zoals multipele lineaire regressie en covariantie-analyse, zijn in sommige toepassingen verwisselbaar en geven dan dezelfde of vergelijkbare resultaten.