Validiteit en betrouwbaarheid
Meet- en waarnemingsfouten
Natuurlijke variabiliteit
Toevallig of systematisch?
Controle voor spreiding
Iedereen is er vertrouwd mee: dat mensen niet allemaal gelijk zijn, dat treinen niet altijd op tijd vertrekken en dat het weer ieder dag anders is. Kortom het verschijnsel variatie of variabiliteit.
In de statistiek bedoelen we met variabiliteit de spreiding in de uitkomsten van waarnemingen, die we toeschrijven aan het toeval en die we niet nader kunnen of willen verklaren. We spreken ook wel van toevallige fluctuaties in de uitkomsten en meten of verklaren die fluctuaties niet per geval, maar door de variatie van de fluctuaties als zodanig te karakteriseren met behulp van bijvoorbeeld spreidingsmaten of een kansverdeling.
De totale variatie in de uitkomsten van waarnemingen is meestal de som van de variaties afkomstig uit verschillende bronnen. De identificatie van de afzonderlijke spreidingsbronnen in de uitkomsten kan van groot praktisch belang zijn.
Belangrijke spreidingsbronnen zijn:
meet- en waarnemingsfouten;
biologische of natuurlijke variabiliteit;
variabiliteit tussen steekproeven (steekproefvariabiliteit).