Selectie door uitval van patiënten

Aselectheid

Intention to treat analyse

Een mogelijk selectiemechanisme bij medisch onderzoek is de selectieve uitval van patiënten. Oorzaak kan bijvoorbeeld zijn verschillen in therapietrouw (patient compliance) van de betrokken patiënten. Ernstige patiënten zullen geneigd zijn zich beter aan de therapeutische voorschriften te houden dan minder ernstige patiënten. En dit zal eerder het geval zijn, als de therapie tijdrovend of gecompliceerd is of als de bijwerkingen onprettig zijn.

Voorbeeld. In een gerandomiseerd vergelijkend onderzoek vergelijken we therapieën met elkaar: therapie A heeft weinig bijwerkingen, therapie B heeft veel bijwerkingen, maar geeft een beter therapeutisch resultaat. Door de vervelende bijwerkingen van B haken in die groep de minder ernstige patiënten vaker af. Het gevolg is dat groep B op den duur meer relatief ernstige patiënten bevat dan groep A. Van de oorspronkelijke randomisatie blijft dan niet veel over en de ontstane selectie kan zelfs tot de ongeldige conclusie leiden, dat therapie A beter werkzaam is dan therapie B (wat niet hetzelfde is als een betere therapie).

Als de proefpersonen zich aan de behandeling onttrekken of zich niet houden aan de voorschriften van het onderzoeksprotocol kan selectie het gevolg zijn. Soms wijken niet de proefpersonen, maar juist de onderzoekers om medische redenen af van het onderzoeksprotocol. Daarnaast kunnen allerlei, vaak triviale omstandigheden de aselectheid van steekproeven en waarnemingen beïnvloeden. Er zijn allerlei methoden bedacht om voor deze vormen van selectie te corrigeren. Een daarvan is de intention to treat analyse.